Utwardzony olej palmowy w jakich produktach występuje najczęściej?

Utwardzony olej palmowy to jeden z najczęściej wykorzystywanych tłuszczów w przemyśle spożywczym. Stanowi istotny składnik produktów, w których pożądana jest trwałość i odpowiednia konsystencja. Jego obecność można znaleźć w nawet 50% produktów spożywczych dostępnych w sklepach, zwłaszcza tam, gdzie kluczowe jest uzyskanie kremowej tekstury oraz dłuższego terminu przydatności[1][7][10].

Czym jest utwardzony olej palmowy?

Utwardzony olej palmowy to tłuszcz pozyskiwany z owoców olejowca gwinejskiego poddany procesowi uwodorniania, czyli utwardzenia. W wyniku tej reakcji zmienia on swą naturalną półstałą formę w twardy tłuszcz o wysokiej odporności na działanie temperatur i utlenianie[1][2][3][4][7][8][10]. Dzięki tym cechom zwiększa trwałość produktów i nadaje im odpowiednią strukturę. W praktyce oznacza to, że produkty zawierające utwardzony olej palmowy mogą być przechowywane znacznie dłużej bez obaw o pogorszenie jakości lub smaku.

Proces uwodorniania polega na reakcji tłuszczu z wodorem pod ciśnieniem, przez co powstają niekorzystne dla zdrowia tłuszcze trans. Te z kolei oddziałują negatywnie na organizm, zmieniając właściwości błon komórkowych. Właśnie obecność tłuszczów trans budzi największe kontrowersje i przyczynia się do rosnącej świadomości społecznej na temat ich szkodliwości[3][6][7].

Dlaczego utwardzony olej palmowy jest tak powszechny?

Powszechność utwardzonego oleju palmowego wynika przede wszystkim z jego niskiej ceny, stabilności oraz neutralnego smaku i zapachu. W wielu przypadkach zastępuje droższe tłuszcze zwierzęce lub roślinne, zapewniając podobne właściwości technologiczne. Jest stosowany jako wypełniacz, zmiękczacz i stabilizator, który sprawia, że wyroby spożywcze długo zachowują świeżość i atrakcyjność sensoryczną[1][2][4][10]. Ponadto pozwala na uzyskanie idealnej kremowej konsystencji oraz poprawia rozsmarowywanie margaryn i kremów.

Poprzez wydłużenie terminu przydatności do spożycia ogranicza straty żywności, co obniża koszty produkcji i ułatwia transport oraz przechowywanie w temperaturze pokojowej[1][3][4][8]. Dzięki temu producenci żywności na masową skalę wykorzystują ten tłuszcz w rozmaitych kategoriach produktów.

W jakich produktach występuje najczęściej?

Utwardzony olej palmowy obecny jest przede wszystkim w kilku wyraźnych segmentach rynku. Do najczęstszych należą:

• Słodycze i wyroby cukiernicze – to kategoria obejmująca batony, czekolady, kremy czekoladowe oraz ciasta i ciasteczka. Utwardzony tłuszcz palmowy zapewnia im kremową konsystencję, stabilność oraz wydłużoną trwałość[1][2][3][4][5][6][8][10].
• Margaryna, smarowidła i wyroby piekarnicze – znajduje się w margarynach, smarowidłach, chlebie pakowanym, bułkach do hamburgerów, a także w cieście na pizzę. Stosowany jako alternatywa dla masła wpływa na miękkość i łatwość rozsmarowywania[1][2][3][4][6][8][10].
• Przekąski typu chipsy oraz inne produkty smażone i pieczone – wykorzystywany dzięki odporności na wysokie temperatury podczas smażenia oraz jako stabilizator tekstury[1][2][3][4][5][6][8][10].
• Lody – w tej grupie poprawia strukturę i zapobiega rozwarstwieniu, jednocześnie zapewniając kremowość i stabilność wyrobu[1][2][3][4][6][8][10].
• Fast-food i produkty instant – szeroko stosowany w daniach typu fast-food (frytki, hamburgery) oraz produktach instant, takich jak zupy czy sosy, zapewniając odpowiedni smak i dłuższą trwałość[1][2][3][4][5][6][8][10].

Obecność utwardzonego oleju palmowego potwierdzają również etykiety – występuje pod nazwami takimi jak „tłuszcz roślinny utwardzony”, „tłuszcz uwodorniony” czy „olej roślinny utwardzony”[3][4][8].

Jakie znaczenie ma utwardzenie oleju palmowego?

Proces uwodorniania nadaje olejowi palmowemu specyficzne właściwości: czyni go odpornym na wysoką temperaturę oraz podnosi odporność na działanie czynników zewnętrznych, takich jak światło czy tlen. Otrzymany w ten sposób tłuszcz jest stabilny i nie jełczeje tak łatwo jak inne tłuszcze roślinne[2][3][4][6][7][8]. Ma zdolność stabilizacji emulsji, co jest szczególnie istotne w lodach czy kremach. Dodatkowo poprawia teksturę i spójność wyrobu końcowego.

Wadą procesu uwodorniania jest tworzenie tłuszczów trans – izomerów, których regularne spożywanie może niekorzystnie wpływać na zdrowie[3][6][7]. To właśnie z tego powodu konsumenci coraz częściej poszukują produktów wolnych od utwardzonych tłuszczów palmowych, a producenci deklarują rezygnację z ich stosowania na rzecz nieutwardzonych olejów roślinnych[5][7][10]. Tendencja ta wzmacnia się w miarę wzrostu świadomości na temat szkodliwości tłuszczów trans i promowania zdrowszych zamienników w przemyśle spożywczym.

Utwardzony olej palmowy poza branżą spożywczą

Warto podkreślić, że utwardzony olej palmowy znajduje swoje zastosowanie także poza sektorem spożywczym. Wykorzystywany jest do produkcji kosmetyków, takich jak kremy, balsamy czy szampony, a także detergentów i niektórych farmaceutyków[1][3][4][5][6][9]. Wszechstronność jego zastosowań wiąże się z niską ceną, stabilnością i uniwersalnością w formowaniu odpowiedniej tekstury gotowych produktów.

Podsumowanie

Podsumowując, utwardzony olej palmowy jest obecny w ogromnej liczbie produktów spożywczych, zwłaszcza w słodyczach, margarynach, pieczywie, przekąskach oraz daniach gotowych. Pełni funkcję stabilizatora, emulgatora oraz wydłuża trwałość, co sprawia, że cieszy się niezwykłą popularnością w masowej produkcji[1][2][3][4][5][6][7][8][10]. Jednak coraz większa wiedza o negatywnym wpływie tłuszczów trans wpływa na zmieniające się trendy i rezygnację z uwodorniania oleju palmowego na rzecz bezpieczniejszych rozwiązań.

Źródła:

1. https://kety.info.pl/utwardzony-olej-palmowy-w-jakich-produktach-pelna-lista
2. https://parenting.pl/produkty-w-ktorych-obecny-jest-utwardzony-olej-palmowy/7009786867039136g
3. https://www.wapteka.pl/porady/olej-palmowy-czy-jest-szkodliwy-dla-zdrowia-zastosowanie-tluszczu-palmowego/
4. https://www.doz.pl/czytelnia/a16034-Olej_palmowy__czy_jest_zdrowy_Wlasciwosci_zastosowanie_i_szkodliwosc_oleju_palmowego
5. https://www.sgs.com/pl-pl/aktualnosci/2024/10/olej-palmowy-korzysci-kontrowersje-przyszlosc
6. https://dietetykpro.pl/blog/artykul/322/cala-prawda-o-tluszczu-palmowym-wlasciwosci-zastosowanie-wplyw-na-zdrowie
7. https://sante.pl/jedz-zdrowo/olej-palmowy-fakty-i-mity/
8. https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/olej-palmowy-jest-zdrowy-czy-szkodliwy-zastosowanie-i-wlasciwosci-oleju-palmowego,262.html
9. https://olejpalmowy.com/olej-palmowy-qa/
10. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/olej-palmowy-w-produktach-zywnosciowych-polecany-czy-niewskazany/