Karmienie piersią co uczula najczęściej?

Karmienie piersią uznaje się za najkorzystniejszą formę żywienia niemowląt, ograniczającą ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej. Mimo niskiego odsetka (0,5–2%) przypadków uczuleń u dzieci karmionych wyłącznie piersią, pewne składniki diety matki mogą przeniknąć do mleka i wywołać reakcje alergiczne u wrażliwego dziecka [1][2][5][6].

Co najczęściej uczula podczas karmienia piersią?

Najczęstsze alergeny przenikające do mleka matki to białko mleka krowiego, jaja kurze, orzechy ziemne, pszenica, soja oraz ryby i owoce morza [3][4][5]. Mechanizm alergii polega na przenikaniu niektórych białek pokarmowych z krwi matki do jej mleka, a następnie ekspozycji organizmu dziecka na te alergeny [3][5]. W reakcji na te składniki układ odpornościowy niemowlęcia może rozpoznać białka jako obce i uruchomić mechanizmy obronne, prowadząc do wystąpienia objawów alergicznych [1][3][9].

Dlaczego alergie u niemowląt karmionych piersią są rzadsze?

Alergie pokarmowe występują u niemowląt karmionych wyłącznie piersią rzadziej (0,5–2%) niż u dzieci karmionych mieszankami (1,9–3,2%) [1][2][3][5]. Wpływają na to właściwości immunologiczne mleka kobiecego, które sprzyjają dojrzewaniu i tolerancji układu odpornościowego dziecka [1][6]. Przewód pokarmowy niemowlęcia nie jest jednak całkowicie szczelny, dlatego niewielkie ilości alergenów spożywanych przez matkę mogą dotrzeć do mleka i powodować reakcje u dzieci z odpowiednimi predyspozycjami [3][5].

Szczególnie narażone na niepożądane odpowiedzi immunologiczne są niemowlęta z rodzinnym obciążeniem atopią. W tej grupie ryzyko reakcji alergicznych znacząco wzrasta, sięgając nawet 60% w rodzinach, w których oboje rodzice są alergikami [1][8].

Mechanizmy reakcji alergicznych na składniki diety matki

Alergia pokarmowa u niemowląt karmionych piersią wynika z nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na obecne w mleku kobiecym białka [3][9]. Reakcje dzielą się na:

• IgE-zależne (natychmiastowe) — objawy pojawiają się szybko (minuty/godziny), mogą prowadzić do groźnych reakcji jak anafilaksja [3][9];
• IgE-niezależne (opóźnione) — objawy narastają stopniowo, zwykle dotyczą przewodu pokarmowego i skóry [3][5];
• Mieszane typy reakcji z elementami obu mechanizmów.

Dziecko manifestuje alergię objawami skórnymi (pokrzywka, atopowe zapalenie skóry), ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka, krwawienie) lub oddechowymi (świsty) [3][9].

Diagnostyka uczuleń u niemowląt karmionych piersią

Podstawą rozpoznania jest dokładny wywiad żywieniowy matki i dziecka, obserwacja czasu wystąpienia objawów oraz ich charakteru [5][6]. Diagnostyka może uwzględniać testy alergiczne (skórne, laboratoryjne oznaczanie IgE) oraz próbę eliminacyjno-prowokacyjną, czyli czasowe wyeliminowanie alergenu z diety matki i obserwowanie reakcji dziecka [5][9]. Poprawa stanu zdrowia po eliminacji podejrzanego składnika w ciągu kilku–kilkunastu dni może świadczyć o alergii [5].

Wszelkie decyzje o dłuższej eliminacji powinny być podejmowane wyłącznie w porozumieniu z lekarzem pediatrą lub alergologiem ze względu na ryzyko niedoborów pokarmowych u matki i dziecka [5][6].

Kiedy warto rozważyć dietę eliminacyjną i jak ją prowadzić?

Rutynowa dieta eliminacyjna u matek karmiących nie jest zalecana w prewencji alergii u dzieci, gdyż nie wykazano jej skuteczności [6]. Wyłączne karmienie piersią przez pierwsze 4–6 miesięcy życia niemowlęcia pozostaje rekomendowanym sposobem zmniejszenia ryzyka atopowego zapalenia skóry i wspierania odporności dziecka [6].

W razie wystąpienia wyraźnych objawów uczulenia i podejrzenia konkretnego alergenu możliwa jest czasowa eliminacja (np. na 4 tygodnie) pod kontrolą specjalisty i uważne monitorowanie skutków diety. Jeśli nie stwierdza się poprawy, wprowadza się dalszą diagnostykę i konsultacje [5].

Podsumowanie: najważniejsze zasady dla matek karmiących

Największe ryzyko uczulenia podczas karmienia piersią niosą białka mleka krowiego, jaj kurzych, orzechów ziemnych, pszenicy, soi oraz ryb i owoców morza [3][5]. Alergie te są jednak stosunkowo rzadkie u niemowląt karmionych wyłącznie piersią [1][5].

Nie należy wprowadzać diety eliminacyjnej bez konsultacji z lekarzem. Warto zwrócić szczególną uwagę na potencjalne reakcje uczuleniowe u dzieci, zwłaszcza w rodzinach z obciążeniem alergicznym. Kluczowe jest obserwowanie dziecka, prowadzenie wywiadu żywieniowego oraz ścisła współpraca ze specjalistą w przypadku niepokojących objawów.

Źródła:

• [1] https://alergianamlekokrowie.pl/wszystko-o-alergii-pokarmowej/alergia-pokarmowa-u-dziecka-karmionego-piersia/
• [2] https://testosterone.pl/wiedza/alergie-pokarmowe-u-niemowlat-i-dzieci/
• [3] https://poland.nestlenutrition-institute.org/zasoby/publikacje-series/publikacje/article/co-warto-wiedziec-o-karmieniu-piersia-dziecka-z-abmk
• [4] https://www.zdrowystartwprzyszlosc.pl/alergia-pokarmowa-u-dziecka-karmienie-piersia
• [5] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.2.1.29
• [6] https://ncez.pzh.gov.pl/ciaza-i-macierzynstwo/macierzynstwo/dieta-eliminacyjna-u-matki-karmiacej-piersia-a-ryzyko-alergii-pokarmowej-u-dziecka/
• [8] https://alergianamlekokrowie.pl/faq/ktore-dzieci-sa-najczesciej-narazone-na-alergie/
• [9] https://podyplomie.pl/pediatria/22144,alergia-pokarmowa-aktualny-stan-wiedzy?page=2