Atopowe zapalenie skóry u dzieci to przewlekła choroba alergiczna o bardzo złożonym przebiegu oraz charakterystycznych objawach: uporczywy świąd, suchość skóry, nawracające zmiany zapalne, które prowadzą do poważnego pogorszenia jakości życia dziecka i rodziny. Aby minimalizować zaostrzenia i łagodzić objawy, konieczne jest codzienne unikanie określonych czynników drażniących i alergizujących, które nasilają przebieg AZS u najmłodszych pacjentów [1][2][3][4][5].
Jakie czynniki należy bezwzględnie unikać w codziennym życiu dziecka z AZS?
Podstawą zapobiegania zaostrzeniom atopowego zapalenia skóry jest unikanie ekspozycji na alergeny pokarmowe oraz wziewne, które mogą wyzwalać reakcję zapalną w skórze. Obejmuje to również eliminację potencjalnych czynników drażniących takich jak: mydła o silnym działaniu odtłuszczającym, kosmetyki zapachowe, gorące kąpiele, odzież z wełny lub materiałów syntetycznych, a także nadmierne przegrzewanie organizmu i kontakt z potem [1][2][3][4][5][6].
Należy regularnie analizować i, jeśli to konieczne, wykluczać alergeny pokarmowe pod okiem specjalisty. U wielu dzieci alergia pokarmowa, zwłaszcza na białko mleka krowiego, jest jednym z kluczowych czynników nasilających przebieg AZS [2][5]. Jednak nie wszystkie przypadki AZS są wywołane alergenami pokarmowymi [1][3][4][5].
Znaczenie prawidłowej pielęgnacji i odpowiednich nawyków
Prawidłowa pielęgnacja skóry z AZS ogranicza stany zapalne oraz świąd. Kluczowe jest codzienne stosowanie emolientów, które nawilżają i wzmacniają barierę ochronną skóry, a także ograniczają ryzyko podrażnienia [2][3][5][7]. Unika się silnych detergentów, mydeł oraz długich i gorących kąpieli, które prowadzą do nadmiernej suchości skóry i nasilenia objawów choroby [1][2][3][4].
Konieczne jest również ograniczanie drapania. Intensywny świąd, szczególnie nasilający się wieczorem i w nocy, prowadzi do uszkodzeń skóry, powstawania przeczosów oraz ryzyka wtórnych infekcji. Z tego powodu rekomenduje się krótkie paznokcie i mechanizmy zapobiegające niekontrolowanemu drapaniu [1][2][4][5].
Wpływ środowiska i ubioru na przebieg schorzenia
Suchość powietrza oraz zbyt wysoka temperatura w pomieszczeniu zwiększają odparowanie wody ze skóry, co sprzyja pogłębieniu zmian atopowych [2][4][6]. Optymalizacja warunków domowych – stosowanie nawilżaczy powietrza i unikanie przegrzewania – ma istotne znaczenie w codziennej profilaktyce zaostrzeń.
Ważny jest także dobór odpowiednich tkanin – ubrania wykonane z naturalnych, miękkich materiałów, takich jak bawełna, minimalizują podrażnienia i reakcje alergiczne. Unika się materiałów syntetycznych oraz wełny, które mogą zwiększać świąd i wywoływać mikrourazy skóry [1][3][4][5][6].
Dieta i kontakt z potencjalnymi alergenami – jak minimalizować ryzyko?
U dzieci ze stwierdzoną alergią pokarmową (szczególnie na białka mleka krowiego) zalecana jest dieta eliminacyjna opracowana przez lekarza lub dietetyka. Nieracjonalne eliminowanie grup pokarmów bez konsultacji zwiększa ryzyko niedoborów żywieniowych i nie gwarantuje poprawy [2][5].
Istotne jest również unikanie ekspozycji na alergeny wziewne (pyłki, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt), jeśli mają udokumentowany wpływ na przebieg AZS u danego dziecka. Precyzyjna identyfikacja alergenu i jego eliminacja w środowisku domowym znacząco zmniejszają częstość nawrotów schorzenia [2][3][4][5].
Kryteria postępowania i rozpoznania zaostrzeń AZS
Rozpoznanie atopowego zapalenia skóry opiera się na takich objawach jak przewlekły świąd skóry, suchość oraz typowa lokalizacja zmian (np. fałdy, zgięcia łokciowe, kolanowe, szyja, twarz) [3][4][6][7]. W okresie ostrym dominuje zaczerwienienie, grudki, pęcherzyki i wysięk, a w przewlekłym – lichenizacja, czyli pogrubienie skóry i wzmożone widoczne linie skórne [3][4]. Zaobserwowanie nowych objawów wymaga konsultacji lekarskiej i modyfikacji codziennego postępowania.
Do codziennych czynników zaostrzających objawy AZS należą: drapanie, pot, gorąca woda, suche powietrze, kontakt z mydłami, wełną lub syntetykami oraz alergeny środowiskowe i pokarmowe [1][2][3][4][5][6].
Podsumowanie – czego należy unikać przy AZS u dzieci?
W codziennej pielęgnacji i opiece nad dzieckiem z AZS kluczowe jest świadome unikanie alergenów pokarmowych i wziewnych, eliminacja czynników drażniących skórę oraz nieprawidłowej higieny i pielęgnacji. Ważne jest stosowanie odpowiedniej diety wyłącznie pod nadzorem specjalisty, unikanie przegrzewania, potu, gorącej wody, odzieży z nieodpowiednich materiałów i kontaktu z detergentami. Realizacja tych zaleceń ogranicza ryzyko nawrotów, łagodzi przebieg choroby i znacząco poprawia komfort życia dziecka [1][2][3][4][5][6][7].
Źródła:
- [1] http://pacjent.gov.pl/aktualnosc/azs-atopowe-zapalenie-skory-u-dzieci
- [2] https://atopicin.pl/atopowe-zapalenie-skory-u-dzieci/
- [3] https://www.cetaphil.pl/porady-pielegnacyjne/atopowe-zapalenie-skory-u-dzieci-przyczyny-objawy-i-leczenie.html
- [4] https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/skora/62304,atopowe-zapalenie-skory-azs-u-dzieci
- [5] https://alergianamlekokrowie.pl/objawy-alergii/atopowe-zapalenie-skory-u-dzieci-leczenie-i-objawy/
- [6] https://mamaginekolog.pl/dziecko/zdrowie-dziecka/atopowe-zapalenie-skory/
- [7] https://www.laroche-posay.pl/article/atopowe-zapalenie-skory-u-dzieci-przyczyny-objawy-pielegnacja
Zdrowe-Kalorie.pl – portal o odżywianiu dla ludzi, którzy nie mają czasu na komplikacje. Proste przepisy, sprawdzone porady i konkretna wiedza o tym, jak jeść lepiej bez wyrzeczeń i diet-karuzel.