Skaza białkowa u niemowląt kiedy mija i jakie objawy mogą się utrzymywać?

Skaza białkowa u niemowląt to jedna z najczęściej diagnozowanych alergii pokarmowych w pierwszych miesiącach życia dziecka. Przebiega z charakterystycznymi objawami skórnymi i pokarmowymi, które pojawiają się po kontakcie z białkami mleka krowiego. Większość dzieci wyrasta z tej nadwrażliwości do 3 roku życia, jednak u niektórych objawy mogą utrzymywać się znacznie dłużej. W artykule wyjaśniam, kiedy zwykle skaza białkowa mija, jakie symptomy mogą się utrzymywać oraz jakie są najważniejsze mechanizmy jej występowania.

Czym jest skaza białkowa?

Skaza białkowa to reakcja alergiczna organizmu niemowlęcia na białka obecne w mleku krowim, a rzadziej w jajach kurzych. Układ immunologiczny błędnie rozpoznaje te białka jako zagrożenie, przez co uruchamia proces zapalny w skórze i błonach śluzowych przewodu pokarmowego[1][3][4]. Skaza białkowa jest jednym z najczęstszych typów alergii pokarmowych w tej grupie wiekowej i dotyczy głównie dzieci w pierwszych miesiącach i latach życia[1][3].

Mechanizm schorzenia polega na powstawaniu swoistych przeciwciał IgE oraz innych mechanizmów, które prowadzą do rozwoju typowych objawów. W wyniku kontaktu organizmu z alergenem, objawy mogą występować natychmiast, nawet w ciągu kilkunastu minut, bądź opóźnione – nawet do kilku dni po spożyciu białka mleka[2][3].

Objawy skazy białkowej u niemowląt

Najważniejsze objawy skazy białkowej manifestują się w kilku układach:

• Objawy skórne: grudkowata wysypka, rumień, suchość oraz łuszczenie i pękanie skóry. Zmiany bardzo często pojawiają się na policzkach, szyi oraz w zgięciach łokci i kolan. Są efektem atopowego zapalenia i rozwijają się w wyniku stanu zapalnego skóry po kontakcie z alergenem[1][3][6].
• Objawy pokarmowe: biegunki, często z domieszką krwi i śluzu, wymioty, bóle brzucha, kolki, a także zaburzenia przyrostu masy ciała. Wynikają z uszkodzenia śluzówki jelit i stanów zapalnych w przewodzie pokarmowym[2][3].
• Objawy ze strony układu oddechowego: nawracające zapalenia ucha, przewlekły katar czy kaszel mogą również towarzyszyć skazie białkowej. Są one mniej specyficzne, ale mogą być wynikiem alergicznego podrażnienia błon śluzowych[1][2][3][4].

Warto podkreślić, że symptomów skazy białkowej nie należy mylić z innymi schorzeniami, jak trądzik niemowlęcy, ponieważ wymagają odmiennego postępowania, przede wszystkim eliminacji alergenu z diety[5].

Kiedy skaza białkowa u niemowląt zwykle mija?

Skaza białkowa u większości dzieci ustępuje samoistnie wraz z rozwojem układu odpornościowego. Typowy czas, kiedy objawy mijają to okres do 3 roku życia – dotyczy to nawet 90% przypadków[4]. Jednak około 19% dzieci przestaje mieć objawy już w pierwszym roku życia, natomiast u 42% eliminacja symptomów następuje do 8 roku życia[3].

Proces ustępowania skazy białkowej wiąże się z dojrzewaniem układu immunologicznego, który zaczyna tolerować wcześniej uczulające białka[3][4]. U części dzieci objawy mogą utrzymywać się nawet do 8 lat, choć są to przypadki rzadsze.

Skaza białkowa dotyka około 0,5% dzieci karmionych piersią, a częściej niemowląt, u których wprowadzono mleko krowie[6]. Ze względu na osobnicze różnice czas eliminacji objawów jest zmienny.

Jakie objawy skazy białkowej mogą się utrzymywać?

Objawy, które najdłużej mogą towarzyszyć skazie białkowej u niemowląt to:

• suchość, zaczerwienienie i pękanie skóry, zwłaszcza w miejscach typowych dla atopii
• na wracające biegunki, często z krwią lub śluzem
• przewlekłe bóle brzucha
• objawy ze strony układu oddechowego, takie jak katar czy nawracające infekcje górnych dróg oddechowych

W miarę eliminacji alergenu z diety objawy zwykle ulegają złagodzeniu, chociaż opóźnione reakcje alergiczne mogą wystąpić nawet kilka dni po ekspozycji na białko mleka krowiego[2][3]. Utrzymywanie się symptomów wynika z przewlekłego stanu zapalnego wywołanego przez nieprawidłową reakcję układu immunologicznego[3][4].

Diagnostyka skazy białkowej

Rozpoznanie skazy białkowej bazuje na obserwacji objawów, dokładnym wywiadzie oraz wynikach testów alergicznych. Kluczowe znaczenie ma oznaczenie przeciwciał IgE we krwi oraz testy eliminacyjne i prowokacyjne, które pozwalają określić, jaki składnik wywołuje dolegliwości[1][3].

Konieczne jest różnicowanie skazy białkowej z innymi problemami dermatologicznymi i pokarmowymi, ponieważ prawidłowe rozpoznanie umożliwia skuteczną eliminację alergenu i poprawę komfortu życia dziecka[5].

Podsumowanie – jak postępować ze skazą białkową?

Skaza białkowa to alergia na białka mleka krowiego objawiająca się reakcjami skórnymi i pokarmowymi. Objawy mogą pojawić się bardzo szybko po kontakcie z alergenem lub z opóźnieniem nawet do kilku dni. Ustępują zwykle samoistnie przed 3 rokiem życia, choć część dzieci wymaga dłuższej eliminacji alergenu, nawet do 8 lat. Najważniejsze w rozpoznaniu i leczeniu skazy białkowej jest szybkie wdrożenie diety eliminacyjnej oraz obserwacja objawów, ponieważ prawidłowe postępowanie znacząco skraca czas trwania dolegliwości i zapobiega przewlekłym powikłaniom.

Źródła:

1. https://www.testdna.pl/alergia/objawy-alergii/skaza-bialkowa-u-dziecka/
2. https://alergianamlekokrowie.pl/bez-kategorii/skaza-bialkowa-u-niemowlaka/
3. https://diag.pl/pacjent/artykuly/skaza-bialkowa-kompleksowe-informacje/
4. https://forumleczeniaran.pl/skaza-bialkowa-u-niemowlat-czym-jest-i-jak-jej-zapobiegac/
5. https://biozdrowy.pl/blog/skaza-bialkowa/
6. https://apteline.pl/artykuly/skaza-bialkowa-jak-ja-rozpoznac-u-niemowlat-i-u-doroslych